Trong ngành gia công cơ khí, sương dầu (oil mist) được xếp vào nhóm tác nhân gây bệnh nghề nghiệp hàng đầu. Do kích thước hạt siêu nhỏ, chúng không chỉ bám trên bề mặt mà còn xâm nhập sâu vào cơ thể qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp qua da.

Dưới đây là những phân tích y tế về tác hại của sương dầu đối với thợ vận hành máy CNC.

1. Tác hại đối với hệ hô hấp: "Sát thủ" thầm lặng cho phổi

Khi máy CNC vận hành, ma sát tạo ra nhiệt làm bay hơi dung dịch làm mát, tạo ra các hạt sương dầu có kích thước từ 0.5 đến 10 micron.

• Viêm phế quản mãn tính: Hít phải sương dầu lâu ngày gây kích ứng niêm mạc đường hô hấp, dẫn đến ho kéo dài, khạc đờm và khó thở.

• Hen suyễn nghề nghiệp: Các phụ gia hóa học trong dầu (như hợp chất lưu huỳnh, phospho) có thể gây dị ứng hệ hô hấp, làm co thắt phế quản ngay cả khi thợ vận hành chỉ tiếp xúc với một lượng nhỏ.

• Viêm phổi tăng bạch cầu ái toan (Lipoid Pneumonia): Đây là bệnh lý đặc thù khi các hạt dầu tích tụ trong phế nang. Phổi không thể tự đào thải dầu lỏng, dẫn đến tình trạng viêm nhiễm mô phổi nghiêm trọng và giảm khả năng trao đổi oxy.

• Nguy cơ ung thư: Một số loại dầu gốc khoáng cũ hoặc dầu bị biến chất trong quá trình gia công có chứa các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) – tác nhân được WHO cảnh báo có khả năng gây ung thư phổi.

2. Tác hại đối với làn da: Viêm da tiếp xúc và mụn dầu

Da là cơ quan tiếp xúc trực tiếp nhất với sương dầu lơ lửng trong không khí hoặc dầu bắn tóe.

• Viêm da tiếp xúc (Contact Dermatitis): Dầu cắt gọt làm mất đi lớp màng bảo vệ tự nhiên của da, khiến da bị khô, nứt nẻ, đỏ rát và ngứa ngáy.

• Mụn dầu (Oil Acne): Sương dầu lắng đọng làm tắc nghẽn lỗ chân lông và các tuyến bã nhờn, gây ra tình trạng mụn mủ, viêm nang lông, thường xuất hiện ở cánh tay và các vùng da hở.

• Nhiễm trùng thứ phát: Các vi khuẩn phát triển trong dung dịch làm mát bị nhiễm bẩn có thể tấn công qua các vết xước nhỏ trên da, gây ra tình trạng viêm nhiễm da nghiêm trọng.

3. Các biện pháp bảo vệ sức khỏe thợ vận hành

Để giảm thiểu nguy cơ bệnh nghề nghiệp, các nhà xưởng cần thực hiện đồng bộ "Kiềng ba chân" sau:

Kiểm soát tại nguồn (Quan trọng nhất)

Lắp đặt máy hút hơi dầu cho từng máy CNC. Đây là cách duy nhất để thu gom sương dầu ngay khi chúng vừa phát sinh, ngăn không cho chúng phát tán vào không gian thở của công nhân.

Trang bị bảo hộ cá nhân (PPE)

• Sử dụng khẩu trang hoạt tính đạt chuẩn N95 hoặc R95 (có khả năng lọc dầu).

• Đeo găng tay chống hóa chất và mặc quần áo bảo hộ dài tay để tránh dầu bám trực tiếp vào da.

Vệ sinh và quản lý dung dịch làm mát

• Thường xuyên kiểm tra nồng độ vi khuẩn và độ pH của dầu cắt gọt.

• Khuyến khích công nhân rửa tay sạch bằng xà phòng chuyên dụng sau mỗi ca làm việc và sử dụng kem dưỡng ẩm bảo vệ da (Barrier cream).

Bảng tóm tắt triệu chứng cần lưu ý